بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ

د قدس (بيت المقدس) قضيه او د اسلامي امت اختلافات

لیکنه : کریم الله صمدیار

قدس (بيت المقدس) هغه سپېڅلی نوم دی چې د مسلمانانو د عقيدې، تاريخ او احساساتو په ژورو کې ځانګړی ځای لري. دا يوازې يو ښار نه دی، بلکې د ايمان يوه نښه، د تاريخ يو ژوندی باب او د امت د يووالي يو سمبول دی. د مسجد الاقصی شتون، د لومړۍ قبلې وياړ، او د معراج له سترې پېښې سره تړاو، قدس ته داسې مقام ورکړی چې د نړۍ هر مسلمان يې له ځان سره تړلی احساسوي. خو د دې ټولو ارزښتونو سره سره، دا سپېڅلی ځای نن د داسې حالاتو سره مخ دی چې د امت د وجدان لپاره يوه سخته ازموينه ګرځېدلې ده.

اسلامي امت چې يو وخت د ځواک، اتفاق او عزت بېلګه وه، نن د بېلابېلو اختلافاتو په جال کې راګير شوی دی. دا اختلافات کله د مذهب په نوم راڅرګندېږي، کله د سياست په ډګر کې خپل سر راپورته کوي، کله د قوم او ژبې په بڼه د خلکو تر منځ د واټن سبب ګرځي، او کله هم د فکرونو په ټکر کې د يووالي تار شلوي. که څه هم د نظر اختلاف د انساني فکر طبيعي برخه ده، خو کله چې دا اختلاف د تعصب، کرکې او بېلتون رنګ واخلي، نو بيا د امت د کمزورۍ لامل ګرځي.

همدا تفرقه ده چې د اسلامي امت ځواک يې ټوټې ټوټې کړی دی. هغه امت چې کولای يې شول د نړۍ پر مهمو قضاياوو اغېزمن رول ولوبوي، نن په خپلو داخلي شخړو کې دومره بوخت دی چې د خپلو تر ټولو مهمو مسئلو لپاره هم يو موټی غږ نه شي پورته کولای. د همدې حالت تر ټولو دردونکی انعکاس د قدس په قضيه کې ليدل کېږي. داسې قضيه چې د ټول امت ګډه مسئله ده، خو د امت د وېش له امله د يو متحد او قوي دريځ څخه بې‌برخې پاتې شوې ده.

د اختلافاتو له امله د امت غږ کمزوری شوی، د دښمنانو جرئت زيات شوی، او هغه فرصتونه چې بايد د حق د دفاع لپاره کارېدلی وای، له لاسه وتلي دي. د امت ځواک د يوې لويې څپې په څېر دی، خو کله چې دا څپه په کوچنيو څپو ووېشل شي، نو خپل اغېز له لاسه ورکوي. همدا حالت نن ليدل کېږي، چېرته چې د يووالي پر ځای تفرقه واکمنه ده، او د ګډ هدف پر ځای شخصي او ډله‌ييزې ګټې لومړيتوب مومي.

قدس موږ ته يو ژور درس راکوي: يووالی د بقا راز دی او تفرقه د زوال پيل. که اسلامي امت د خپلو اختلافاتو تر څنګ د ګډو ارزښتونو تار ټينګ وساتي، نو کولای شي خپل ورک شوی ځواک بېرته ومومي. اسلام تل پر ورورولۍ، زغم او اتفاق ټينګار کړی دی، او مسلمانان يې له دې څخه منع کړي چې يو د بل پر وړاندې د بېلتون ديوالونه جوړ کړي. يو موټی امت نه يوازې خپل مقدسات ساتلی شي، بلکې د نړۍ په ډګر کې خپل عزت هم اعاده کولای شي.

نن اړتيا دا ده چې مسلمانان له تعصب څخه پورته فکر وکړي، د اختلافاتو پر ځای پر مشترکاتو تمرکز وکړي، او د يووالي هغه روح بېرته راژوندی کړي چې يو وخت يې د دوی د برياوو بنسټ اېښی و. د زغم، تفاهم او ورورولۍ له لارې کولای شو هغه فاصله راکم کړو چې زموږ تر منځ پيدا شوې ده، او هغه ځواک بېرته راټول کړو چې له موږ څخه تيت شوی دی.

په پای کې، دا ويل بې‌ځايه نه دي چې قدس يوازې يو جغرافيایي ځای نه دی، بلکې د اسلامي امت د وجدان هنداره ده. که امت يو موټی وي، دا هنداره روښانه ښکاري، او که وېشل شوی وي، نو دا انځور هم مات او ګډوډ ښکاري. تر هغه وخته چې مسلمانان خپل اختلافات کم نه کړي او د يووالي پر لور ګام پورته نه کړي، د قدس درد به همداسې ژوندی پاتې وي. خو که يووالی راشي، نو هيله شته چې دا درد به يو وخت د بريا په کيسه بدل شي، او قدس به يو ځل بيا د امت د عزت او يووالي نښه وګرځي.